Rządowy Program Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025-2026 uchwaliła w maju 2025 roku Rada Ministrów. To kluczowy dokument, który określa priorytety działań na rzecz bezpieczeństwa mieszkańców oraz przygotowania kraju na sytuacje kryzysowe. Na podstawie programu samorządy terytorialne mogły otrzymać finansowanie albo dofinansowanie zadań własnych z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej w formie dotacji.
Zadania z zakresu obrony cywilnej oraz ochrony ludności są priorytetem dla jednostek samorządu terytorialnego, stąd zainteresowanie programem było bardzo duże. Przy jego wdrożeniu nie udało się jednak uniknąć problemów. W ostatnich tygodniach 2025 roku oraz na początku obecnego roku do Zarządu Związku Miast Polskich docierały uwagi od wielu miast dotyczące realizacji programu.
Dlatego Związek zwrócił się do miast z ankietą ewaluacyjną dotyczącą przebiegu realizacji Rządowego Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025–2026, której celem było przede wszystkim zidentyfikowanie realnych barier, z jakimi mierzyły się samorządy oraz ocena współpracy z urzędami wojewódzkimi. Chodziło o poznanie opinii m.in. na temat mechanizmów finansowania, współpracy z urzędami wojewódzkimi oraz barier prawnych utrudniających zakupy sprzętowe i realizację szkoleń.
80 miast przysłało do Biura ZMP wypełnione ankiety. Wszystkie te miasta skorzystały z dotacji z POLiOC.
Na pytanie „Czy wykorzystaliście Państwo całą otrzymaną dotację?” aż 66% z nich odpowiedziało „NIE”. Skala niewykorzystanych środków to w przypadku połowy tych miast 10-30% dotacji. Także połowa ankietowanych przyznała, że informację o przyznanych środkach otrzymała dopiero w grudniu 2025 r. Tylko 24% miast dowiedziało się o tym w listopadzie, a 16% - w październiku.
W 45% miast środki fizycznie wpłynęły na konto JST w grudniu, w przypadku 28% - w listopadzie, a w przypadku 20% - w październiku.
Związek zapytał także miasta, jakie były ich główne trudności związane z wdrażaniem Programu. I tu wszystkie miasta (100%) zgodnie wskazały presję czasu na wydatkowanie środków z dotacji, a ponad połowa (56%) wymieniła jako taki problem brak zgody na wydatkowanie środków w 2026 r. Niemal 80% miast wskazało na braki sprzętu na rynku. Miasta ponadto za istotny problem uznały skupienie się na zakupach wyposażenia, zamiast na inwestycjach w miejsca ukrycia i schrony, a także niejasne przepisy dotyczące współpracy z NGO.
Podczas badania ujawniły się konkretne problemy wynikające z określonych przepisów prawnych.
Związek, na podstawie danych i informacji pozyskanych w ankietach przygotuje uwagi JST na potrzeby prac dotyczących nowej edycji programu na kolejne lata – tak, aby przyszłe rozwiązania były lepiej dopasowane do realiów samorządowych. Sformułuje też konkretne wnioski dotyczące nowelizacji przepisów, w tym wprowadzenia niezbędnych zmian w ustawie oraz rozporządzeniach wykonawczych.
Źródło: https://www.miasta.pl/
