Autorzy raportu analizują rok 2025 jako pierwszy okres funkcjonowania nowego modelu finansowania, w którym zasadnicze znaczenie zyskał udział w dochodach mieszkańców i przedsiębiorców opodatkowanych PIT i CIT.
Z analizy wynika, że w 2025 r. pojawiły się pierwsze oznaki stabilizacji finansów lokalnych, ale nie można jeszcze mówić o pełnym rozwiązaniu problemów podsektora samorządowego. Autorzy wskazują, że sytuacja poszczególnych kategorii JST pozostaje zróżnicowana, a ocena skutków reformy wymaga ostrożności, ponieważ nowy system działa dopiero od niedawna i w pierwszym roku nie obowiązywał jeszcze w pełni. Jednocześnie projekty wieloletnich prognoz finansowych na 2026 r. sugerują stopniowe stabilizowanie się poziomu dochodów, choć nie dotyczy to w równym stopniu wszystkich rodzajów samorządów.
Szczególnie istotnym problemem pozostaje luka finansowa w edukacji oraz wpływ zmian demograficznych na organizację sieci szkół i koszty oświaty samorządowej. Autorzy podkreślają, że zastąpienie części oświatowej subwencji ogólnej potrzebami oświatowymi nie doprowadziło automatycznie do rozwiązania trudności finansowych większości JST. Wysokość luki oświatowej nadal ma duże znaczenie dla kondycji budżetów lokalnych, a w przyszłości większą rolę może odgrywać także depopulacja i długotrwały spadek liczby uczniów.
W końcowej części opracowania sformułowano postulaty dotyczące poprawy sytuacji finansowej JST i zwiększenia stabilności planowania budżetowego. Dokument wskazuje potrzebę dalszych zmian systemowych, które ograniczałyby ryzyka dla finansów samorządowych w najbliższych latach, zwłaszcza w obszarze dochodów bieżących, wydatków oświatowych oraz przewidywalności mechanizmów wyrównawczych. Główny wniosek jest taki, że nowy model finansowania może tworzyć warunki do poprawy sytuacji JST, ale nie usuwa najważniejszych napięć strukturalnych i wymaga dalszego doskonalenia.
Poznaj pełną treść raportu.
Źródło: https://frdl.org.pl/
